Form 16 વગર પણ સરળતાથી ભરી શકશો ITR! જાણો કયા દસ્તાવેજોથી થશે ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ

ITR Filing 2026ની પ્રક્રિયા શરૂ થતા જ મોટાભાગના પગારદાર કર્મચારીઓ Form 16ની રાહ જોતા હોય છે. Form 16 ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે, પરંતુ કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં કર્મચારીઓને આ દસ્તાવેજ મળતો નથી. નોકરી બદલવી, કંપની બંધ થઈ જવી, ઓછી આવક હોવી અથવા અન્ય વહીવટી કારણોસર Form 16 ન મળ્યું હોય તો પણ તમે સરળતાથી ITR ફાઇલ કરી શકો છો.

Form 16 શું છે? Form 16 એ નોકરીદાતા દ્વારા આપવામાં આવતું ટેક્સ સર્ટિફિકેટ છે, જેમાં કર્મચારીની વાર્ષિક સેલરી, TDS, ટેક્સ છૂટ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ માહિતી હોય છે. જોકે, ITR ફાઇલ કરવા માટે Form 16 ફરજિયાત નથી.

Form 16 વગર ITR કેવી રીતે ભરવું? સૌપ્રથમ સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ (Financial Year)ની Salary Slips એકત્ર કરો. તેમાં Basic Salary, HRA, Special Allowance, Bonus અને અન્ય ચુકવણીની માહિતી હોય છે. જો વર્ષ દરમિયાન નોકરી બદલેલી હોય તો બંને કંપનીઓની Salary Slips રાખવી જરૂરી છે.

AIS અને TIS તપાસવું જરૂરી: Income Tax Portal પર લોગિન કરીને Annual Information Statement (AIS) અને Taxpayer Information Summary (TIS) ડાઉનલોડ કરો. તેમાં Salary, Bank Interest, Dividend Income, Sharesમાંથી થયેલી આવક, TDS અને અન્ય નાણાકીય વ્યવહારોની વિગત ઉપલબ્ધ હોય છે.

Form 26AS અવશ્ય ચેક કરો: Form 26ASમાં તમારા PAN સામે કાપવામાં આવેલા TDS અને જમા થયેલા ટેક્સનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ જોવા મળે છે. કંપની અથવા બેંક દ્વારા કપાયેલો TDS અહીં દર્શાવવામાં આવે છે.

માત્ર Salary નહીં, તમામ આવક ઉમેરો: ઘણા લોકો ITR ભરતી વખતે માત્ર Salary દર્શાવે છે અને FD Interest, Savings Account Interest, Dividend અથવા અન્ય આવક ઉમેરવાનું ભૂલી જાય છે. આવું કરવાથી ભવિષ્યમાં Income Tax Department તરફથી Notice આવી શકે છે.

ટેક્સ છૂટનો લાભ લેવાનું ભૂલશો નહીં: જો તમે Old Tax Regime પસંદ કરો છો તો Section 80C, 80D, NPS, Home Loan Interest અને અન્ય ઉપલબ્ધ Deductionsનો લાભ જરૂર લો. સંબંધિત દસ્તાવેજો સુરક્ષિત રાખો.

નોકરી બદલનારોએ ખાસ ધ્યાન રાખવું: જો વર્ષ દરમિયાન એકથી વધુ કંપનીમાં કામ કર્યું હોય તો તમામ કંપનીઓમાંથી મળેલી આવકને જોડીને કુલ આવક ગણવી જરૂરી છે. ઘણીવાર નવો Employer જૂની કંપનીની આવકને Tax Calculationમાં સામેલ કરતો નથી.

ITR ફાઇલ કરતા પહેલા કરો સંપૂર્ણ મેળવણી: રિટર્ન ફાઇલ કરતા પહેલા AIS, Form 26AS, Bank Statement અને Salary Records વચ્ચે મેળવણી કરો. તમારી તમામ આવકનો સમાવેશ થયો છે તેની ખાતરી કરો. જો આવકના અનેક સ્ત્રોત હોય અથવા ટેક્સ મામલો જટિલ હોય તો Tax Expertની સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય રહેશે.

Form 16 ન મળ્યું હોય તો પણ ITR Filing અટકતી નથી. Salary Slip, AIS, TIS, Form 26AS અને Bank Statementની મદદથી તમે સરળતાથી અને યોગ્ય રીતે Income Tax Return ફાઇલ કરી શકો છો. યોગ્ય દસ્તાવેજો અને માહિતી સાથે રિટર્ન ભરવાથી ભવિષ્યમાં ટેક્સ સંબંધિત મુશ્કેલીઓથી બચી શકાય છે.

લેપટોપ કે કમ્પ્યુટર ખરીદતા પહેલાં CPU-GPUનો તફાવત સમજો, નહીં તો ખોટી ડિવાઇસ પસંદ કરી બેસશો