હવે Strait of Hormuz માંથી પસાર થવા માટે જહાજોએ ટોલ ચૂકવવો પડશે? ઈરાન-અમેરિકા તણાવ વચ્ચે ઓમાનનું મોટું નિવેદન

ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે તાજેતરમાં યુદ્ધવિરામ થયા બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી તેલ અને માલવાહક જહાજોની અવરજવર ફરી શરૂ થઈ છે. આ દરમિયાન ઓમાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને એક મહત્વપૂર્ણ સંકેત આપ્યો છે, જેના કારણે વૈશ્વિક શિપિંગ ઉદ્યોગ અને તેલ બજારમાં નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, ઓમાને યુરોપિયન અધિકારીઓ સાથેની ચર્ચામાં જણાવ્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં શિપિંગ કામગીરી હવે યુદ્ધ પહેલાની સ્થિતિમાં સંપૂર્ણપણે પાછી નહીં ફરે. ઓમાને સંકેત આપ્યો છે કે ભવિષ્યમાં આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી કેટલીક સેવાઓ બદલ ફી અથવા ટોલ લેવામાં આવી શકે છે.

કઈ સેવાઓ માટે વસૂલાઈ શકે છે ફી?

ઓમાનના અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ કાયદાનું સંપૂર્ણ પાલન કરશે. જોકે, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ, નેવિગેશન સહાય અને દરિયાઈ સુરક્ષા જેવી સેવાઓ માટે જહાજો પાસેથી ચાર્જ લેવામાં આવે તેવી સંભાવના છે. આ સામાન્ય ટ્રાન્ઝિટ ટોલ નહીં પરંતુ ચોક્કસ સેવાઓ માટેની ફી હોઈ શકે છે.

અમેરિકા અને યુરોપ સહિત ઘણા દેશોમાં વધી ચિંતા

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગોમાંનો એક છે. અહીં કોઈપણ પ્રકારની ફી અથવા નિયંત્રણ લાગુ થવાથી અમેરિકા, યુરોપિયન દેશો તેમજ ગલ્ફના આરબ દેશોમાં ચિંતા વધી છે.

અહેવાલો અનુસાર, ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન અને ઓમાનના સુલતાન હૈથમ બિન તારિક વચ્ચે યોજાનારી બેઠકમાં પણ આ મુદ્દે ચર્ચા થઈ શકે છે.

અન્ય દરિયાઈ માર્ગોના મોડલનો અભ્યાસ

ઓમાન હાલમાં એશિયાના મલાક્કા સ્ટ્રેટ સહિત વિશ્વના અન્ય મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોની કામગીરીનો અભ્યાસ કરી રહ્યું છે. ખાસ વાત એ છે કે મલાક્કા સ્ટ્રેટમાં હાલમાં જહાજો પાસેથી કોઈ ફરજિયાત ટ્રાન્ઝિટ ફી લેવામાં આવતી નથી. ઓમાન એ જ પ્રકારની વ્યવસ્થા અપનાવી શકાય કે નહીં તે અંગે વિચારણા કરી રહ્યું છે.

અગાઉ ઓમાને ટોલનો કર્યો હતો ઇનકાર

થોડા સમય પહેલાં ઓમાન અને ઈરાને સંયુક્ત નિવેદન આપીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના ભવિષ્યના સંચાલન અને ખર્ચ અંગે ચર્ચા કરવાની વાત કરી હતી. જોકે, ત્યારબાદ અમેરિકાના હસ્તક્ષેપ બાદ ઓમાને અમેરિકા અને ગલ્ફ કોઓપરેશન કાઉન્સિલ (GCC) સાથે એક અલગ સંયુક્ત નિવેદન જાહેર કર્યું હતું, જેમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર કોઈપણ પ્રકારના ટોલ અથવા નવા નિયંત્રણોને સમર્થન આપવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો હતો.

પરંતુ હવે ઓમાનના તાજેતરના નિવેદનથી ફરી એકવાર ટોલ જેવી વ્યવસ્થાની ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે.

શું ઈરાનનું ઓમાન પર દબાણ છે?

બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ અનુસાર, ઓમાનના કેટલાક અધિકારીઓએ ખાનગી વાતચીત દરમિયાન યુરોપિયન અધિકારીઓને જણાવ્યું છે કે તેઓ ઈરાનના દબાણનો સામનો કરી રહ્યા છે. તાજેતરના સંઘર્ષ દરમિયાન ઈરાને ઓમાન સહિત સમગ્ર વિસ્તારમાં મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા હતા.

આ ઉપરાંત ઈરાને પણ જણાવ્યું છે કે તે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં દરિયાઈ ટ્રાફિકના સંચાલન માટે ઓમાન સાથે મળીને કામ કરવા ઈચ્છે છે.

વૈશ્વિક વેપાર પર શું પડશે અસર?

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર કોઈપણ પ્રકારની ફી અથવા ટોલ લાગુ કરવામાં આવશે તો તેની સીધી અસર વૈશ્વિક શિપિંગ ઉદ્યોગ અને કોમોડિટી વેપાર પર પડશે. તેલ અને અન્ય માલસામાનના પરિવહન ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે, જેના કારણે વિશ્વભરના બજારો પર પણ તેની અસર જોવા મળી શકે છે.

હાલમાં આ અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ ઓમાનના બદલાતા વલણને કારણે આગામી સમયમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની કામગીરી અને વૈશ્વિક વેપાર પર તેની અસરને લઈને ચર્ચા વધુ તેજ બનવાની શક્યતા છે.

PM મોદી સેશેલ્સની મુલાકાતે, વિશ્વના સૌથી વૃદ્ધ જીવંત પ્રાણી ‘જોનાથન’ સાથે કરી મુલાકાત